Đám tang của người Mông ở Cát Cát – Sapa

Dịp ghé qua bản Cát Cát, nơi tập trung đông đúc cộng đồng dân tộc Mông (H’mông), tôi được chứng kiến một đám tang đang diễn ra ngay đầu bản.

Đám tang ấy dành cho một thanh niên sinh năm 1992, mất do bị cảm được tổ chức ngay trên cánh đồng vừa qua vụ gặt.


Người thanh niên thổi khèn và một người khác đang đánh trống

Thoạt nhìn từ xa, thấy mọi người cười nói vui vẻ và ban đầu tôi không nghĩ rằng họ tập trung lại để dự đám tang.

Người thanh niên vắn số được đặt trong quan tài gỗ. Phía trước quan tài, một ngọn nến nhỏ màu trắng đang được thắp nhưng đáng chú ý là một chú gà trống vừa bị cắt tiết được treo ngược bên cạnh. Xung quanh khu vực đó có hai cây sào tre dài được treo thêm mỗi bên một chú chim bằng gỗ vừa mới được cắt gọt. Ở gần đó, dưới một tầng ruộng bậc thang là hai đoạn tre to mới chặt được dùng làm hai hàng ghế ngồi cho những người tham dự. Phía xa là hai nồi thắng cố được chế biến tại chỗ và mời mọi người thửơng thức trong khi nhâm nhi rượu.


Khác với tâm trạng buồn rầu của người Mẹ ngồi lâu, rì rầm nấc tiếng ngắn tiếng dài bên quan tài, những người tham dự khác cũng thể hiện “sự buồn” và chia sẻ của mình với những cách khác nhau.

Hai hay ba người thanh niên thay phiên ngồi trực đánh trống hiệu nhỏ bằng da trâu bên cây nêu. Hoà cùng âm thanh đó là vài thanh niên cũng thổi khèn với âm điệu buồn bã đưa tiễn người bạn hay người anh em. Không muốn làm cho không khí thêm rầu rĩ những người ở đó cũng tham gia buổi tiệc tiễn đưa với nỗi buồn giấu vào trong. Cả đàn ông và đàn bà mời nhau những chung rượu vội như là họ muốn thật say trước khi tiễn người thân lần sau cùng vào 15 giờ ngày hôm ấy.


Qua tìm hiểu, thì chú gà trống bị cắt tiết là một trong những nghi lễ rất quan trọng khi được dùng để tế thần linh và đồng thời dùng để xác định điềm lành hay dữ sẽ đến với gia đình và bản làng sau đó dựa vào hướng đầu gà quay về đâu. Khi chú gà trống được cắt tiết người ta sẽ lấy vài chiếc lông và máu dán lên bàn thờ tổ tiên, bàn thờ ma nhà và một số vật dụng trong gia đình nhằm mang lại may mắn và thịnh vượng.

Việc ngừơi Mông để xác vào quan tài theo các nhà nghiên cứu là một việc đáng chú ý so với hủ tục trước đây. Theo lệ của người ở đây, người mất chỉ được gói vào những chiếc cán và được bao bọc lại bằng vải nhưng lại để rất lâu trong nhà đến tận 3-7 ngày. Sau đó thi thể sẽ được đưa vào nguyệt được đào gần nhà đã được lót một vài tấm gỗ xung quanh rồi lấp đất lại.

Cây nêu thường được xuất hiện trong hầu hết các sự kiện quan trọng của người Mông. Được xem như là cầu nối thông tin giữa người dân và Trời với mong ước cầu phúc và cầu mệnh. Thanh tre thường được chọn kỹ càng, rất suông và ngọn thì xum xuê, gốc thân cân đối. Chú chim nhỏ trên cây nêu ngày hôm ấy như là một vật thiêng mang thông điệp của gia đình và của làng lên Trời.

Sapa 12/2015

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s