Những hộ pháp và vật linh của làng ở Triều Tiên

NHỮNG VỊ HỘ PHÁP VÀ VẬT LINH CỦA LÀNG Ở TRIỀU TIÊN
Tác giả: Dona Lê
*•*•*•*•*
Khi đến những vùng quê ở Triều Tiên, không khó để chúng ta bắt gặp những hình tượng nhỏ hình con chim trên những cây sào bằng gỗ, những gương mặt điêu khắc ghê rợn hay những cây lớn được bọc vải nhiều màu với nhiều mảnh giấy ghi điều ước treo trên cành. Chúng là những biểu tượng tín ngưỡng cổ xưa của những vị hộ pháp của làng mà chúng thường được thấy ở các cổng làng. Những vật như vậy được làm ra nhằm thể hiện mong ước của con người muốn kết nối với thần thánh, điều mà đến ngày nay còn thể hiện rất rõ trong đời sống văn hoá của người Triều Tiên. Trong khuôn khổ bài viết, tôi muốn đề cập đến 3 biểu tượng là hộ pháp và những vật linh của những ngôi làng được tôn kính nhất và phản ánh rõ nét tín ngưỡng dân gian của người Triều Tiên là Sotdae, Jangseung và Shinmok.

SOTDAE (솟대) là những cây sào cao với những hình tượng của những chú chim nhỏ trên đỉnh. Theo những ghi nhận cổ xưa thì những pháp sư hay thầy tế của những vùng đất thiêng gọi là Sodo đã dựng cây sotdae như là một biểu tượng của sự thiêng liêng bất khả xâm phạm trong suốt kỷ nguyên Samhan (từ thế kỷ thứ nhất trước CN đến thế kỷ ba sau CN). Sotdae sau đó trở thành biểu tượng đại diện cho những lời cầu nguyện với mong muốn được bảo vệ khỏi những linh hồn, ma quỷ xấu xa và một mùa vụ bội thu. Chúng được dựng lên ngay cổng những khu làng và những bao lúa được đặt bên cạnh trong suốt tháng 12 âm lịch.

Những cây sào này biểu trưng cho những lời cầu nguyện tha thiết nhất của những người dân làng đến với Trời. Những con chim, thường là vịt hay ngỗng biểu trưng cho sứ giả của Trời và Đất. Một vài sotdae mô tả một chú chim đang ngậm một con cá trong mỏ thể hiện ước muốn của người dân tiếp sức thêm cho chú chim trong hành trình dài lên Trời.

image image

Những Sotdae dễ dàng được tìm thấy ngay ở các khu làng hay vật trang trí trong sân bay
JANGSEUNG – Vị thần bảo bộ với hàng nghìn kiểu gương mặt khác nhau

Jangseung là những cột bằng gỗ hay đá với những gương mặt được khắc trên đó. Một số người cho rằng jangseung là biến thể của sotdae hay seondol (standing stone) trong khi số khác cho rằng chúng đến từ tín ngưỡng thờ sinh thực khí nam (phallus). Nhưng chung hết cũng phải công nhận rằng tất cả chúng đều là những vật thể biểu trưng của tín ngưỡng dân gian cổ xưa vẫn còn được thể hiện rõ trong xã hội ngày nay.

Jangseung khác nhau về hình dáng cũng như chất liệu ở mỗi địa phương. Ở những vùng phía Nam, jangseung thường được làm bằng đá và thể hiện gương mặt tròn, hiền và thường là nét mặt với biểu cảm hài hước. Ngược lại, jangseung ở phía Bắc thường được làm bằng gỗ với gương mặt dài với biểu cảm nghiêm túc hay ghê rợn với những con mắt lớn thể hiện sự giận dữ và những cái miệng rộng. Những biểu cảm trên gương mặt thường được xem có nguồn gốc từ những chiếc mặt nạ truyền thống của Triều Tiên và dokkaebi (những con quỷ gây khiếp sợ nhưng thân thiện trong những câu chuyện cổ tích dân gian Triều Tiên).

Jangseung, giống như những cột vật tổ được tìm thấy trên khắp thế giới được dùng với nhiều mục đích khác nhau, cũng giống như sotdae, chúng đóng vai trò như là những vị hộ pháp của làng và được đặt ở cổng làng. Chúng cũng được tin là có thể giúp chữa khỏi bệnh tật. Khi có dịch bệnh, dân làng sẽ tiến hành những nghi lễ truyền thống xung quanh những trụ jangseung nhằm cầu mong cả làng sẽ lại được bình an, không bệnh tật. Cuối cùng, trong số ít trường hợp jangseung được đặt ở rìa làng và vệ đường để đánh dấu lãnh thổ và thể hiện khoảng cách giữa những ngôi làng.

image image

Jangseung và mặt nạ Dokkaebi
SHINMOK – ăngten thông tin giữa Trời và Đất

Shinmok (신목) – Holy Tree là những cây to lớn và già trong làng (cũng giống như mô-típ cây đa đầu làng ở Việt Nam). Những ghi nhận về shinmok cổ xưa cũng được tìm thấy từ rất lâu trong truyền thuyết dựng nước của Triều Tiên là Dangun Sinhwa. Theo đó, một con gấu lớn với mong muốn biến thành hình dạng con người đã phải chịu đựng 100 ngày tu luyện trong hang tối, không một chút ánh sáng và chỉ ăn có loại cỏ thơm (mugwort 쑥, được dùng phổ biến trong các món ăn truyền thống súp và sà lát ở Triều Tiên) và tỏi. Sau khi tu luyện thành công, con gấu kia đã biến thành một người phụ nữ vô cùng xinh đẹp và kết hôn với Hwanung (con trai của thượng đế) dưới cây Sindansu, loài cây thiêng của vùng núi Taebaeksan. Hai người sau đó có với nhau một người con trai là Dangun, người sáng lập ra Triều Tiên. Sindansu là một shinmok cổ xưa được xem như là dùng làm ăng ten thông tin giữa Trời và Đất.

Đến ngày nay, shinmok cũng được biết tới với tên gọi Dangnamu và được thờ cúng ở những nơi linh thiêng của những cuộc gặp gỡ giữa thần linh và con người và cũng được xem là những vị hộ pháp của làng, rất giống chức năng của sotdae và jangseung. Và chúng thường được tìm thấy trên những ngọn núi hay cổng làng. Những cái cây này thường được trang hoàng bởi những mẩu giấy trắng hay những lớp vải nhiều màu và thường xung quanh là sotdae và jangseung.

Một shinmok thường được thấy ở lưng chừng núi hay trong làng và rất sặc sỡ với vải ngũ sắc quấn xung quanh và rất được tôn sùng cho đến ngày nay. Cây shinmok của làng Hahoe ở Andong, Gyeongsangbuk-do được cho là một trong những cây cổ xưa nhất với hơn 600 năm tuổi. Ngày nay, những cây shinmok thường được treo những mẩu giấy trắng ghi lại điều ước của du khách và cả người địa phương với niềm tin những điều ước đó sẽ nhanh chóng gửi đến Trời và nhanh chóng sẽ trở thành hiện thực.

image image image

Những cây thiêng của làng

The pictures above may be subject to copyright

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s